Ырғызбай әулие мазары

Ырғызбай әулие мазары
ХІХ ғасыр Ақсуат ауданыАқсуат ауылынан Кіндікті ауылына баратын жолдан солтүстікке қарай 5 километр, Күмісті бастауының маңы
Шығыс аймағының рухани шырағы, дана әрі даңқты емші Ырғызбай Досқанаұлы 1787 жылы дүниеге келген, 1850 жылы өмірден озған. Халық аңыздарына сәйкес, Ырғызбай Досқанаұлы өлімнің жақындағанын сезіп, ұрпақтарына былай деп аманат қалдырған: «Мазарым осы жерде болсын, күлімді Кіндіктіге апармаңыз, мені сол төбеге жерлеңдер» және сол биік жерді көрсеткен, қазіргі мемориалдық кешен сол жерде орналасқан. Әулие сондай-ақ аманат айтқан: «Мені тас сарафанда жерлеңдер. Мазар үстіне қабір құрылыстарын тұрғызбаңдар, бұл болашақ ұрпаққа жүктелген міндет». ХХ ғасырдың басында қадірлі ақсакал Шыңыбай Жәнібекұлы қасиетті Ырғызбай атаны түсінде көрген, және «Мазарым қоршалмаған» деген сөздерімен оған мавзолей салуға белгі берген. Әулиенің еркіне бағынып, Шыныбай Жәнібекұлы оны тастан тұрғызған. Кейін, 1975 жылы құрметті ақсакал Тағабаев – Құнанбай Ырғызбай Досқанаұлының мазарында зират тасын өз қолымен орнатқан. Мемориалдық кешеннің күтіп-баптауы, зияратшыларды қабылдау және басқа жұмыстар 2001 жылдан бастап Тағабаев Болат Құнанбайұлы басқарған. Мавзолейді Ырғызбай Досқанаұлына реставрациялау және зияратшыларға арналған үй салу жұмыстары 7 қазан 1990 жылы бастамаланған, 14 қазанда басталып, 22 қазанында аяқталған. Сол кезде мавзолей сыртынан силикатты кірпішпен қапталған. Баделхан - Қамалханұлының қолдауы арқасында мавзолей 2014 жылы қайта реставрацияланған. Реставрация идеясының авторы ретінде Баделхан Қамалханұлы іске белсенді қатысқан. Мемориалдық кешеннің негізгі материалы қызыл және жасыл гранит тасы, олар Баянауыл аймағынан, 1100 км қашықтықтан әкелінген. Мавзолей Сырдария дәстүрінде екі кіреберіс камералы етіп салынған. Соңғы реставрацияда мұнда өңделген тікбұрышты гранит тастар пайдаланылған, жалпы өлшемі 6,5 х 6,4 м. Мавзолей куполды-порталды, екі камералы, бұрыштары бағыттары бойынша орналасқан. Қабір камерасына кіріс оң жақтан (оңтүстік) жасалған. Алдыңғы камераның шығыс және батыс қабырғаларында үшбұрышты терезелер бар. Алдыңғы камера қабырғасының өлшемі 2,8 х 2,0 м. Саркофагтың өлшемі 3,0 х 1,2 м. «Әулие-Ырғызбай» деп жазылған қызыл мәрмәрден жасалған фронтон биіктігі шамамен 3,4 м. Қабырға биіктігі 3 м, ал алдыңғы екі мұнара 3,7 м, артқы екі мұнара 2,4 м. Мавзолейдің жалпы биіктігі купол шұңқырындағы аймен бірге 9,2 м. Мавзолей түрлі-түсті тас қаптауымен безендірілген. Төменгі бөлігі жасыл гранитпен қапталған.