XIX – XX ғасырдың басында Семей қаласы қазіргі Қазақстанның шығыс бөлігіндегі Ресей империясы аумағындағы мұсылман мәдениеті, білім мен ғылымның ірі орталықтарының бірі болды. Қалада 10 мыңнан астам мұсылман өмір сүрді, бұл жалпы халықтың үштен бірінен астамын құрады. 1821 жылдан бастап Семейде 8 мұсылман мектебі жұмыс істеді, 1888 жылға қарай мешіттер саны 11-ге жетті. 1900 жылдары мұсылмандар қайырымдылық қоғамын құрып, 1904–1905 жылдары мұсылман кітапханасын ашты. 1914 жылы кітапханаға қырым-татар қоғам қайраткері Исмаил Гаспринскийдің есімін беру туралы шешім қабылданды. 1865 жылы тұрмыстық қалдықтарға байланысты зиратты көшіру мүмкін болмай, «Магометан зираты» бұрынғы орнында қалдырылды. 1873–1884 жылдары зират мәселесі қала билігі мен мұсылман қауымы арасында бірнеше рет талқыланды. 1884 жылы мұсылман зираты Семей қаласының Бас жоспарына ресми түрде енгізілді. Зират халық арасында «Татар зираты», «Ноғай зираты», кейін «Мұсылман зираты» деп аталды, ал 1833–1885 жылдары ресми түрде «Магометан зираты» атауын иеленді («Бозоқ» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығы, 2024).